Geleerde lessen tijdens een ontbijt met Sterling Hayden

5 februari 2012

Geleerde lessen tijdens een ontbijt met Sterling Hayden

Commentaar door Kapitein Paul Watson

Sterling HaydenSterling Hayden

Eind jaren zeventig zat ik aan het ontbijt met Jet Johnson, een vriend van me, in Sausalito, Californië.

We hadden het die ochtend over hoe geweldig het zou zijn geweest Jack London ontmoet te hebben, die in het begin van de eeuw in Sausalito leefde.

Toevallig had ik de dag ervoor een boek gekocht en had het bij me. Het was geen roman van Jack London, maar het was een boek van een andere beroemde inwoner uit Sausalito, hoewel ik me toen ik het kocht niet echt bezighield met het feit dat de auteur uit de buurt kwam.

Het boek heette Voyage en het is een ongelooflijke roman over avontuur op volle zee in de negentiende eeuwse dagen van de scheepvaart. Ik had het zeer dikke boek op de tafel liggen, de titel naar de tafel gekeerd zodat aan de achterzijde een zwart-wit portret van de auteur zichtbaar was, een nette man met een witte baard, een beetje zoals Hemingway maar met een meer verweerde en wereldse uitstraling over zich heen.

Jet en ik waren wat aan het kletsen toen een zeer lange, wit bebaarde man aan de tafel naast ons ging zitten en zijn ontbijt bestelde.

Hij keek naar ons, wierp een blik op het boek en zei: “Dat is geen slecht boek.”

Ik antwoordde: "Uh … vindt u d….?’’

Ik was sprakeloos. Het gezicht aan de tafel was hetzelfde gezicht als op de boekomslag.

“Sterling Hayden, wauw. Ik uh, nou ja, wauw, net als ik uw boek hier heb,” zei ik een beetje onnozel.

“Dat zie ik,” zei hij.

Ik ben niet snel onder de indruk van beroemdheden, tenzij ze schrijvers of volkszangers zijn en dit was een geweldige schrijver. Hij was natuurlijk ook een acteur maar het was zijn manier van schrijven waar ik van onder de indruk was.

Hij signeerde mijn boek, dat ik nog steeds koester, en we praatten een tijdje over het redden van walvissen en het leven op zee. Hij vertelde ons over het vissen op de Grand Banks op een schoener, over het varen op grote schepen en hoeveel de zee voor hem betekende, meer dan wat dan ook, zei hij.

Datgene waar Hayden de meeste indruk mee op me maakte, was de uitstraling van zelfvertrouwen en tevredenheid die hij had, waardoor hij er uitzag alsof hij geboren was in de verweerde zeemansjas die hij droeg, alsof hij een man was die wist wie hij was, waar hij heen ging en wat belangrijk was in het leven.

Na dat ontbijt met Hayden las ik zijn twee grote boeken, de andere is The Wanderer, en bekeek zijn films en ontdekte iets heel belangrijks over hem dat uitlegde waar zijn gevoel van zelfvertrouwen en de uitstraling van tevredenheid die hem zo ontspannen en gemakkelijk maakte, vandaan kwam.

Hayden had zijn leven geleefd zoals ik op dat moment het mijne leefde en nog steeds leef, en dat is het volgen van je hart en je niet laten verleiden door geld en status.

Net als Hayden had ik nog nooit een dag van mijn leven alleen voor geld gewerkt. Werken was iets dat je deed voor avontuur en geld veiligstellen diende slechts als een middel om meer avonturen in het leven te bekostigen. In feite was het niet hebben van geld beter dan het daadwerkelijk wel te hebben, omdat het meer uitdaging betekende, of zoals Robert Service ooit in een gedicht schreef over de goudkoorts van Klondike: “Het was meer het vinden van het goud dan het goud zelf waar ik op uit was.”.

De les die ik toen leerde door te praten met Hayden en later door het lezen van zijn boeken, was dat het het beste is om je geen zorgen te maken over geld en zekerheid, maar om in plaats daarvan waarde te hechten aan vrijheid. Immers is het woord “hypotheek” afgeleid van het Latijnse woord voor “dood”.

Zoveel mensen hebben me verteld dat ze graag zouden doen wat ik doe, maar het zich niet kunnen veroorloven aangezien ze hypothecaire verplichtingen hebben, hun auto moeten afbetalen, rekeningen moeten betalen en een pensioenfonds overwegen. Of ze hebben een gezin te onderhouden.

Toen ik in de twintig was, dacht ik dat het denken aan pensionering was als een overgave aan de dood en ik weigerde daar geld voor weg te zetten. Op mijn zestigste denk ik er nog steeds zo over. Het leven is om geleefd te worden en niet om te worden verspild aan het denken aan het einde ervan.

Wat betreft geld ontdekte ik, net als Hayden, dat als je doet wat je hart je ingeeft, als je “je geluk volgt”, zoals Joseph Campbell eens opmerkte, nou ja, dat het geld dan wel komt, meestal genoeg voor je behoeften en vaak meer, en dat maakt vrijgevigheid en het nastreven van ideeën mogelijk.

Dit idee werd geportretteerd in de recente film van Woody Allan, Midnight in Paris, waar het personage gespeeld door Owen Wilson ervoor kiest om een arme worstelende schrijver in Parijs te zijn en zijn zeer goedbetaalde baan als scenarioschrijver in Hollywood daarvoor laat schieten.

Het is de worsteling waarin de kunstenaar werkelijk leeft. Creativiteit wordt het best geteeld op steenachtige, koude, droge grond, beter dan in het warme comfort van rijke, zwarte leem.

Hayden had enorm rijk kunnen zijn en verzekerd van materiële zekerheid maar hij liep weg van het acteren om in de Tweede Wereldoorlog in het leger te dienen en daarna als bemanningslid aan boord van schepen of om te vissen op de Grand Banks of te varen op de Stille Oceaan. Hij trouwde twee keer en kreeg kinderen. Hij keerde alleen terug naar het acteren wanneer hij fondsen nodig had om een nieuw avontuur te bekostigen.

Hij was een man met een diversiteit aan talenten. Hij was acteur, auteur, zeeman, marinier, mannelijk model en spionage-agent voor de OSS (Office of Strategic Services).

Op 22-jarige leeftijd was hij schipper van een vierkant getuigd schip van Boston naar Tahiti. Zijn vele films tussen 1941 en 1981 zijn onder meer The Godfather, waarin hij de Ierse politiekapitein McCluskey speelde en Dr Strangelove, waarin hij de gekke brigadier-generaal Jack Ripper speelde. Zoals hij ooit zei over acteren: “Ik begon aan de top en werkte mijn weg naar beneden.”.

Hij was niet arm, maar het punt is dat hij zich geen zorgen maakte over geld. Dat kwam omdat hij deed wat hij wilde doen. Hij werd niet beïnvloed door de mening van anderen. Hij leefde zijn leven zoals hij wilde en niet op de manier waarop anderen wilden of verwachtten dat hij het deed.

Het is mijn ervaring dat dit het ware pad is naar geluk, scheiden van materiële verlangens en je concentreren op de verlangens van het hart en de nieuwsgierigheid van de geest. Het is niet wat je bezit, maar wat je voelt, wat je ervaring is en wat je doet om van de wereld een betere plaats te maken op welk gebied dan ook waarvoor je je zou willen inspannen.
Sterling Hayden moedigde me aan om door te gaan op het pad dat ik bewandelde met het vertrouwen dat het inderdaad de juiste weg was en zo’n dertig jaar later kan ik terugkijken op een bevredigend leven, waarin ik veel van de dingen gedaan heb die ik wilde doen en waarin ik nog meer zal gaan doen. Tegelijkertijd heb ik een mooie en intelligente dochter, dus ik hoefde geen gezin op te offeren om mijn dromen na te streven en ik offerde geen dromen op om een gezin te kunnen hebben en mijn dochter streeft nu haar dromen op dezelfde manier na.

Mijn droom is om het oceaanleven en de diversiteit van het leven binnen de ecologie van de zee te verdedigen. Ik heb dit gedaan naar mijn beste kunnen met de middelen die mij ter beschikking zijn gesteld en ik zal dat blijven doen tot op de dag dat ik sterf.

In navolging van deze droom ben ik veel dingen geworden, een kapitein van een schip, een schrijver, een tv-persoonlijkheid, een spreker, een strateeg, een dichter en een historicus.

Het belangrijkste is echter dat ik in staat ben geweest, net als Hayden, om mijn leven te leven zonder te hechten aan materieel bezit, en dus zal ik deze wereld verlaten zoals ik haar binnenkwam – met niets anders dan een droom die eindigde voor een droom begon, en onderweg heb ik geweldig genoten van elke minuut van deze ervaring.

Leven zonder materiële verlangens betekent niet niets bezitten of geen materiële goederen hebben. Het betekent dat je geen eigendom word van je bezittingen. Het betekent je geen zorgen maken over het verlies van deze zaken indien nodig, en het niet verraden van je integriteit en principes en vooral je vrijheid, voor zulke dingen. Het betekent het nemen van beslissingen, niet op basis van materieel gewin maar voor het grotere goed van het doel, waarbij het doel iemands dromen en doelstellingen zijn, wat ze ook mogen zijn. Het betekent ook het zoeken naar ontberingen, opofferingen, moeilijkheden en problemen en om die als uitdagingen te zien. Het betekent kiezen voor avontuur boven comfort en onzekerheid boven zekerheid.

Sterling Hayden schreef het volgende over varen en ik denk dat het net zo goed geldt voor het leven van een ieder, ongeacht de weg die ze kiezen::

“Om echt uitdagend te zijn, moet een reis, zoals een leven, berusten op een stevig fundament van financiële onrust. Anders ben je gedoemd tot een standaardreis, het soort dat bekend is bij jachteigenaren die met hun boten spelen op zee ..., "cruisen" noemen ze dat. Reizen behoort aan de zeelieden en zwervers van de wereld die zich niet kunnen, of niet willen, aanpassen. Als je overweegt een reis te maken en je hebt de middelen, laat het plan dan varen tot je lot verandert. Alleen dan zul je weten wat de zee betekent. "Ik heb altijd al naar de zuidelijke zeeën willen varen, maar ik kan het me niet veroorloven." Wat deze mannen zich niet kunnen veroorloven is niet te gaan. Ze zitten verstrikt in de verstikkende discipline van zekerheid. En in de verering van de zekerheid gooien we ons leven voor de wielen van routine – en voor we het weten is ons leven verdwenen. Wat heeft een mens nodig – echt nodig? Een kilo of wat voedsel per dag, warmte en onderdak, een kuil van een meter of twee meter diep als laatste rustplaats – en een vorm van activiteit die een gevoel van voldoening zal opleveren. Dat is alles – in materiële zin, en we weten het. Maar we zijn gehersenspoeld door ons economische systeem tot we belanden in een graf onder een piramide van tijdige betalingen, hypotheken, belachelijke gadgets, speelgoed dat onze aandacht afleidt van de pure idioterie van de poppenkast. De jaren donderen voorbij, de jeugddromen beslaan waar ze aangekoekt in het stof liggen op de planken van geduld. Voor we het weten, wordt het graf verzegeld. Waar ligt dan het antwoord? In keuze. Welke zal het zijn: faillissement van de beurs of faillissement van het leven?”

- Sterling Hayden

 

Evenementen:

5 & 6 maart 2017
Utrecht
25 maart
De Koog, Texel
8 april
Harlingen
6 mei
Podium Mozaïek, Amsterdam

Sites werldwijd:

Australië België Brazilië Canada Chili Duitsland Europa Frankrijk Galápagos Global Hongarije Italië Nieuw Zeeland Spanje Verenigd Koninkrijk Verenigde Staten Zwitserland

Top Tweets:


Andere vertalingen:


Fiscaal Voordeel:

ANBI Logo

Onze partner: